تابلو فرمان آسانسور چیست و چگونه کار میکند؟ بررسی اجزا و انواع
تابلو فرمان آسانسور مرکز کنترل و هماهنگی عملکرد آسانسور است. این مجموعه اطلاعات دریافتی از شستیهای کابین و طبقات، سنسورها، وضعیت دربها، سیستم موقعیتیابی و سایر تجهیزات مرتبط را پردازش میکند و متناسب با شرایط سیستم، فرمان لازم برای حرکت، توقف، کنترل درب و سایر عملکردهای آسانسور را صادر میکند.
اگر بخواهیم خیلی ساده توضیح دهیم که تابلو فرمان آسانسور چیست، میتوان آن را بخش تصمیمگیرنده آسانسور دانست؛ بخشی که تعیین میکند کابین چه زمانی حرکت کند، در چه جهتی حرکت کند، کجا متوقف شود و آیا شرایط لازم برای شروع حرکت وجود دارد یا خیر.
اهمیت تابلو فرمان فقط به روشن و خاموش کردن موتور محدود نمیشود. دقت توقف در طبقات، هماهنگی تجهیزات، پردازش فرمانها، تشخیص بعضی خطاها و عملکرد صحیح بخشهای کنترلی آسانسور همگی به طراحی، انتخاب، نصب و تنظیم صحیح سیستم کنترل وابستهاند.
در ادامه بررسی میکنیم وظیفه تابلو فرمان آسانسور چیست، اجزای تابلو فرمان آسانسور کداماند، انواع تابلو فرمان آسانسور چه تفاوتی دارند، تابلو فرمان چگونه کار میکند و هنگام انتخاب آن باید چه نکاتی را در نظر گرفت.
تابلو فرمان آسانسور چیست و چه کاربردی دارد؟
تابلو فرمان مجموعهای از تجهیزات الکتریکی و الکترونیکی است که بین اجزای مختلف آسانسور ارتباط ایجاد میکند و وظیفه کنترل عملکرد سیستم را بر عهده دارد.
وقتی مسافر یکی از شستیهای داخل کابین را فشار میدهد، موتور آسانسور نمیتواند بهتنهایی تشخیص دهد که کابین باید به کدام سمت حرکت کند یا در چه طبقهای متوقف شود. درخواست ابتدا به سیستم کنترل ارسال میشود.
تابلو فرمان بر اساس اطلاعاتی که از بخشهای مختلف دریافت میکند، وضعیت آسانسور را بررسی کرده و سپس فرمان مناسب را صادر میکند.
به همین دلیل میتوان کاربرد اصلی تابلو فرمان را در سه مرحله خلاصه کرد:
دریافت اطلاعات ، پردازش و تصمیمگیری و در نتیجه، صدور فرمان
این فرایند بهصورت مداوم در زمان استفاده از آسانسور تکرار میشود.
وظیفه تابلو فرمان آسانسور چیست؟
یکی از پرتکرارترین سؤالها درباره این سیستم این است که تابلو فرمان آسانسور چه کاری انجام میدهد؟
تابلو فرمان وظایف مختلفی بر عهده دارد که جزئیات آنها با توجه به نوع آسانسور و طراحی سیستم متفاوت است. مهمترین وظایف را میتوان شامل موارد زیر دانست:
- دریافت درخواست از شستیهای کابین و طبقات
- تشخیص جهت حرکت موردنیاز
- بررسی شرایط لازم قبل از شروع حرکت
- صدور فرمان به تجهیزات مرتبط با حرکت
- تشخیص موقعیت کابین
- مدیریت توقف در طبقه مقصد
- کنترل فرمانهای مرتبط با درب
- دریافت و پردازش سیگنال سنسورها
- بررسی وضعیت بعضی ورودیهای مرتبط با ایمنی
- ثبت یا نمایش خطاهای سیستم
- ایجاد هماهنگی میان بخشهای مختلف آسانسور
در واقع تابلو فرمان باید همزمان سه موضوع را در نظر بگیرد: درخواست کاربر، وضعیت فعلی آسانسور و شرایط مجاز برای اجرای فرمان.
نحوه عملکرد تابلو فرمان آسانسور چگونه است؟
برای درک بهتر نحوه عملکرد تابلو فرمان آسانسور فرض کنید کابین در طبقه اول قرار دارد و مسافر طبقه پنجم را انتخاب میکند.
سیستم برای اجرای این درخواست چند مرحله را طی میکند.
1. دریافت فرمان از شستی
با فشردن شستی طبقه پنجم، درخواست به سیستم کنترل ارسال میشود.
تابلو فرمان درخواست را دریافت کرده و آن را در کنار اطلاعات فعلی آسانسور بررسی میکند.
2. تشخیص موقعیت کابین
سیستم باید بداند کابین در چه موقعیتی قرار دارد و مقصد انتخابشده در کدام جهت است.
اطلاعات موردنیاز از تجهیزات موقعیتیابی، سنسورها و بسته به طراحی سیستم، انکودر دریافت میشود.
3. بررسی شرایط لازم برای حرکت
صرف ثبت شدن یک درخواست به این معنا نیست که کابین بلافاصله حرکت کند.
تابلو فرمان ابتدا وضعیت برخی ورودیها و شرایط لازم برای حرکت را بررسی میکند. برای مثال وضعیت دربها و بخشهای مرتبط با مدار ایمنی باید مطابق طراحی سیستم باشد.
اگر یکی از شرایط ضروری برقرار نباشد، سیستم نباید فرمان عادی حرکت را صادر کند.
4. صدور فرمان حرکت
پس از تأیید شرایط لازم، کنترلر فرمان موردنیاز را به تجهیزات مرتبط با حرکت ارسال میکند.
موتور نیروی مکانیکی لازم برای حرکت کابین را ایجاد میکند، اما زمان شروع حرکت، جهت حرکت و هماهنگی سایر بخشها از طریق سیستم کنترل مدیریت میشود.
5. دریافت مداوم اطلاعات
در طول حرکت، تابلو فرمان فقط منتظر رسیدن کابین به مقصد نمیماند.
سیستم بهطور مداوم اطلاعات مربوط به وضعیت حرکت و موقعیت کابین را دریافت و پردازش میکند.
6. نزدیک شدن به طبقه مقصد
با نزدیک شدن کابین به مقصد، سیستم باید شرایط لازم برای کاهش سرعت و توقف مناسب را فراهم کند.
هدف این است که کابین در محل مناسب نسبت به کف طبقه متوقف شود.
7. توقف و فرمان درب
پس از توقف صحیح کابین و برقرار بودن شرایط لازم، فرمان مربوط به باز شدن درب صادر میشود.
بنابراین اگر بخواهیم نحوه عملکرد تابلو فرمان آسانسور را خیلی خلاصه بیان کنیم، مسیر کلی به شکل زیر است:
ثبت درخواست ← تشخیص موقعیت ← بررسی شرایط حرکت ← فرمان حرکت ← کنترل موقعیت ← توقف ← فرمان درب
اجزای تابلو فرمان آسانسور چیست؟
تابلو فرمان آسانسور از مجموعهای از قطعات الکتریکی و الکترونیکی تشکیل شده که در کنار هم وظیفه کنترل، هماهنگی و نظارت بر عملکرد آسانسور را بر عهده دارند. این قطعات اطلاعات را از بخشهای مختلف آسانسور دریافت میکنند، آنها را پردازش میکنند و سپس فرمان مناسب را برای حرکت، توقف، کنترل درب و سایر عملکردهای سیستم صادر میکنند.
ساختار داخلی همه تابلوهای فرمان یکسان نیست. نوع موتور، گیربکس یا گیرلس بودن سیستم، تعداد توقفها، نوع درب، نحوه موقعیتیابی کابین و امکانات موردنیاز پروژه میتواند روی طراحی و تجهیزات داخل تابلو اثر بگذارد. با این حال، بیشتر تابلوهای فرمان از چند بخش اصلی تشکیل میشوند که شناخت آنها برای درک نحوه کار سیستم، نصب، سرویس و عیبیابی اهمیت زیادی دارد.
برد اصلی یا کنترلر آسانسور
برد اصلی را میتوان بخش تصمیمگیرنده تابلو فرمان دانست. بیشتر اطلاعاتی که از آسانسور دریافت میشود، در نهایت باید توسط کنترلر پردازش شود تا مشخص شود سیستم چه واکنشی نشان دهد.
برای مثال، وقتی مسافر دکمه یک طبقه را فشار میدهد، کنترلر فقط درخواست مقصد را دریافت نمیکند؛ بلکه باید وضعیت فعلی کابین، جهت حرکت، وضعیت دربها و شرایط لازم برای حرکت را نیز بررسی کند.
سپس بر اساس منطق کنترلی برنامهریزیشده، فرمان مناسب را برای بخشهای دیگر صادر میکند.
به همین دلیل کیفیت طراحی سختافزار و نرمافزار کنترلر، نحوه پردازش ورودیها و امکان تشخیص خطا از عوامل مهم در عملکرد کلی تابلو فرمان هستند.
بخش کنترل موتور
موتور نیروی لازم برای حرکت کابین را فراهم میکند، اما باید مشخص شود چه زمانی شروع به کار کند، در چه جهتی حرکت کند و چه زمانی متوقف شود. مدیریت این فرایند از طریق سیستم کنترل انجام میشود.
ساختار بخش کنترل موتور بسته به نوع موتور و طراحی آسانسور متفاوت است. عواملی مانند توان موتور، جریان نامی، سرعت، نوع موتور و سیستم بازخورد باید با تجهیزات کنترلی هماهنگ باشند.
بنابراین انتخاب یا تنظیم این بخش بدون در نظر گرفتن مشخصات واقعی موتور میتواند باعث اختلال در حرکت، توقف نامناسب یا ایجاد خطا در سیستم شود.
کنتاکتورها
کنتاکتورها از قطعات مهم مدار قدرت و فرمان هستند و برای قطع و وصل مدارهای الکتریکی مورد استفاده قرار میگیرند.
در تابلو فرمان آسانسور، بسته به طراحی سیستم، کنتاکتورها میتوانند در کنترل بخشهایی از مدار موتور، ترمز یا سایر تجهیزات نقش داشته باشند.
از آنجا که کنتاکتور یک قطعه الکترومکانیکی است، وضعیت کنتاکتها، بوبین و اتصالات آن در سرویس و عیبیابی اهمیت دارد. فرسودگی یا اتصال نامناسب میتواند باعث اختلالهای مقطعی یا عدم اجرای صحیح فرمان شود.
رلهها
رلهها نیز برای قطع و وصل یا انتقال فرمانهای الکتریکی استفاده میشوند، اما معمولاً در مدارهای کنترلی نقش دارند.
رله میتواند بر اساس یک فرمان دریافتی، مدار دیگری را فعال یا غیرفعال کند. در نتیجه، بخشی از هماهنگی میان کنترلر و تجهیزات جانبی ممکن است از طریق رلهها انجام شود.
تعداد و کاربرد رلهها در تابلوهای مختلف یکسان نیست و به معماری سیستم بستگی دارد.
منبع تغذیه
بردها، سنسورها و مدارهای کنترلی معمولاً نمیتوانند مستقیماً با برق ورودی اصلی کار کنند و به ولتاژهای مناسبتری نیاز دارند.
منبع تغذیه وظیفه دارد ولتاژ موردنیاز بخشهای الکترونیکی تابلو را تأمین کند.
اگر تغذیه مناسب و پایدار نباشد، ممکن است مشکلاتی مانند ریست شدن کنترلر، عملکرد نامنظم ورودیها و خروجیها یا ثبت خطاهای غیرعادی ایجاد شود. به همین دلیل بررسی ولتاژهای تغذیه یکی از مراحل مهم عیبیابی بسیاری از مشکلات الکتریکی است.
تجهیزات حفاظتی
تابلو فرمان دارای تجهیزاتی است که وظیفه حفاظت از مدار و قطعات را بر عهده دارند.
فیوزها و کلیدهای حفاظتی از متداولترین نمونهها هستند. این تجهیزات در صورت بروز برخی شرایط غیرعادی میتوانند از ادامه عبور جریان در بخش مشخصی از مدار جلوگیری کنند.
نوع و ظرفیت تجهیزات حفاظتی باید بر اساس طراحی مدار و مشخصات تجهیزات انتخاب شود. استفاده از حفاظت نامتناسب میتواند باعث عملکرد نادرست سیستم یا کاهش سطح حفاظت شود.
ورودیهای تابلو فرمان
تابلو فرمان برای تصمیمگیری باید از وضعیت آسانسور اطلاع داشته باشد. این اطلاعات از طریق ورودیهای سیستم دریافت میشوند.
برای مثال، فرمان دکمههای کابین و طبقات، وضعیت برخی سنسورها، اطلاعات مربوط به درب و تعدادی از سیگنالهای ایمنی میتوانند بهعنوان ورودی وارد کنترلر شوند.
کنترلر با بررسی همین اطلاعات تصمیم میگیرد که آیا امکان اجرای فرمان وجود دارد یا خیر.
به زبان ساده، ورودیها به تابلو فرمان میگویند در آسانسور چه اتفاقی در حال رخ دادن است.
خروجیهای تابلو فرمان
در مقابل، خروجیها وظیفه دارند تصمیم کنترلر را به تجهیزات دیگر منتقل کنند.
برای مثال، فرمان حرکت، فرمان درب، فعال یا غیرفعال شدن بعضی تجهیزات و نمایش وضعیت میتواند از طریق خروجیهای سیستم انجام شود.
در نتیجه اگر ورودیها چشم و گوش سیستم باشند، خروجیها را میتوان ابزار اجرای تصمیم کنترلر در نظر گرفت.
ترمینالها و اتصالات
ترمینالها نقاط اتصال سیمهای مختلف به تابلو فرمان هستند و ارتباط میان تابلو و تجهیزات بیرونی را برقرار میکنند.
بخش قابلتوجهی از خطاهایی که در سیستمهای الکتریکی دیده میشود لزوماً ناشی از خرابی برد نیست؛ گاهی یک اتصال ضعیف، شل شدن ترمینال یا قطعی سیم میتواند رفتاری شبیه خرابی تجهیزات الکترونیکی ایجاد کند.
به همین دلیل بررسی اتصالات، شمارهگذاری صحیح سیمها و تطبیق آنها با نقشه در زمان نصب و عیبیابی اهمیت زیادی دارد.
مدار ایمنی آسانسور
مدار ایمنی یکی از حساسترین بخشهای مرتبط با سیستم کنترل آسانسور است.
تابلو فرمان پیش از صدور فرمان حرکت باید مطمئن شود شرایط لازم برای حرکت برقرار است. برای مثال، وضعیت برخی تجهیزات ایمنی و دربها باید با شرایط تعریفشده در سیستم مطابقت داشته باشد.
اگر یکی از شرایط لازم برقرار نباشد، سیستم نباید اجازه حرکت عادی کابین را صادر کند.
نکته مهم این است که مدار ایمنی فقط یک گزینه نرمافزاری نیست؛ مجموعهای از تجهیزات، اتصالات و شرایط کنترلی در آن نقش دارند. به همین دلیل بایپس کردن یا دستکاری این مدار برای رفع موقت خطا میتواند بسیار خطرناک باشد و باید از آن خودداری شود.
انکودر و سیستم تشخیص حرکت
در بسیاری از آسانسورها، سیستم کنترل برای مدیریت صحیح حرکت به اطلاعات دقیقی درباره وضعیت موتور یا حرکت کابین نیاز دارد.
انکودر یکی از تجهیزاتی است که میتواند چنین اطلاعاتی را در اختیار سیستم قرار دهد.
کنترلر با استفاده از اطلاعات دریافتی از انکودر و سایر تجهیزات موقعیتیابی میتواند وضعیت حرکت را بهتر تشخیص دهد و آن را با فرمان موردنظر مقایسه کند.
بهویژه در سیستمهای گیرلس، هماهنگی بین موتور، انکودر و سیستم کنترل اهمیت زیادی دارد و نوع انکودر باید با ساختار کنترلی پروژه سازگار باشد.
سنسورها و تجهیزات موقعیتیابی
تابلو فرمان باید بتواند موقعیت کابین و وضعیت بخشهای مختلف آسانسور را تشخیص دهد. برای این منظور از سنسورها و تجهیزات موقعیتیابی استفاده میشود.
بسته به طراحی سیستم، این تجهیزات میتوانند اطلاعاتی درباره حضور کابین در محدوده مشخص، موقعیت طبقات یا وضعیت برخی اجزای مکانیکی در اختیار کنترلر قرار دهند.
این اطلاعات در تصمیمگیری برای حرکت، کاهش سرعت و توقف صحیح کابین نقش دارند.
ارتباط تابلو فرمان با سیستم درب
درب آسانسور باید در زمان مناسب باز و بسته شود و وضعیت آن نیز برای سیستم کنترل مشخص باشد.
تابلو فرمان بر اساس شرایط آسانسور، فرمان موردنیاز را برای عملکرد درب صادر میکند و همزمان وضعیت مربوط به بسته یا باز بودن آن را بررسی میکند.
اگر شرایط موردنیاز برای بسته بودن یا قفل شدن درب برقرار نباشد، سیستم نباید اجازه حرکت عادی کابین را بدهد.
به همین دلیل بخشی از خطاهایی که ظاهراً به تابلو فرمان نسبت داده میشوند، ممکن است در واقع از سیستم درب، سنسورها یا اتصالات مرتبط با آن ناشی شوند.
ارتباط جعبه رویزیون با تابلو فرمان
جعبه رویزیون بخشی از خود تابلو فرمان نیست، اما ارتباط نزدیکی با سیستم کنترل دارد و معمولاً روی کابین نصب میشود.
در زمان نصب، سرویس یا عملیات رویزیون، تکنسین میتواند از طریق این بخش برخی فرمانهای حرکتی را در شرایط کنترلشده اجرا کند.
سیگنالهای جعبه رویزیون به سیستم کنترل منتقل میشوند و تابلو فرمان بر اساس وضعیت مدار و شرایط ایمنی آنها را پردازش میکند.
اجزای تابلو فرمان چگونه با یکدیگر کار میکنند؟
نکته مهم این است که هیچکدام از این قطعات بهتنهایی تابلو فرمان را تعریف نمیکنند. عملکرد صحیح سیستم زمانی شکل میگیرد که همه بخشها بهصورت هماهنگ با یکدیگر کار کنند.
برای مثال، وقتی مسافر یک طبقه را انتخاب میکند، فرمان ابتدا از طریق ورودیها به کنترلر میرسد. کنترلر وضعیت سنسورها، دربها و مدار ایمنی را بررسی میکند. در صورت برقرار بودن شرایط لازم، فرمان مناسب از طریق خروجیها به بخشهای مرتبط ارسال میشود. در طول حرکت نیز اطلاعات موقعیت و وضعیت سیستم دوباره به کنترلر بازمیگردد تا حرکت تا رسیدن به مقصد کنترل شود.
پس اگر بخواهیم اجزای تابلو فرمان آسانسور را از نظر عملکردی دستهبندی کنیم، میتوان آنها را در چهار گروه اصلی دید:
- اجزای دریافت اطلاعات
- بخش پردازش و کنترل
- تجهیزات اجرای فرمان
- بخشهای حفاظتی و ارتباطی
این نگاه کمک میکند هنگام عیبیابی نیز بهجای تعویض مستقیم یک قطعه، مسیر کامل ورودی، پردازش، خروجی و بازخورد بررسی شود.
برد اصلی یا کنترلر آسانسور
کنترلر را میتوان مهمترین بخش پردازش اطلاعات در تابلو فرمان دانست.
فرمانها و سیگنالهای مختلف وارد این بخش میشوند و کنترلر بر اساس منطق برنامهریزیشده تصمیم میگیرد چه خروجیهایی باید فعال یا غیرفعال شوند.
اطلاعات شستیها، وضعیت درب، موقعیت کابین و تعدادی از سیگنالهای کنترلی از جمله دادههایی هستند که میتوانند توسط کنترلر پردازش شوند.
به همین دلیل برد اصلی فقط یک قطعه الکترونیکی ساده نیست؛ بخش عمده منطق کنترلی آسانسور در این قسمت اجرا میشود.
بخش کنترل موتور
یکی از وظایف اصلی تابلو فرمان، هماهنگی عملکرد سیستم با موتور آسانسور است.
ساختار این بخش به نوع موتور و طراحی پروژه بستگی دارد. توان موتور، جریان نامی، سرعت، نوع سیستم محرکه و تجهیزات بازخورد از عواملی هستند که هنگام طراحی یا انتخاب سیستم کنترل باید در نظر گرفته شوند.
وظیفه سیستم کنترل این نیست که صرفاً موتور را روشن یا خاموش کند؛ بلکه باید حرکت موتور با وضعیت و نیاز سیستم آسانسور هماهنگ باشد.
کنتاکتورها و رلهها
کنتاکتورها و رلهها از قطعات متداول مدارهای فرمان و قدرت هستند.
از این تجهیزات برای قطع و وصل یا کنترل بخشهایی از مدار استفاده میشود. تعداد و نحوه استفاده از آنها در همه تابلوهای فرمان یکسان نیست و به طراحی سیستم بستگی دارد.
خرابی، استهلاک یا اتصال نامناسب در این قطعات میتواند باعث اختلال در عملکرد بخشهای مرتبط شود.
منبع تغذیه
تمام اجزای الکترونیکی تابلو الزاماً با یک ولتاژ کار نمیکنند.
منبع تغذیه وظیفه دارد ولتاژ مناسب برای بردها، مدارهای کنترلی و بعضی تجهیزات جانبی را فراهم کند.
پایداری تغذیه اهمیت زیادی دارد؛ زیرا اختلال در آن میتواند بر عملکرد بخشهای مختلف کنترل اثر بگذارد.
تجهیزات حفاظتی
در تابلو فرمان از تجهیزات مختلفی برای حفاظت مدار استفاده میشود.
فیوزها، کلیدهای حفاظتی و قطعات مشابه میتوانند بخشی از این ساختار باشند.
نوع و ظرفیت این تجهیزات باید متناسب با مدار و مشخصات الکتریکی سیستم انتخاب شود.
ورودیها و خروجیهای کنترلی
تابلو فرمان برای مدیریت آسانسور باید اطلاعات زیادی دریافت کند و در مقابل فرمانهای متعددی نیز ارسال کند.
به همین دلیل سیستم کنترل دارای ورودیها و خروجیهایی است که ارتباط با بخشهایی مانند شستیها، سنسورها، درب، نمایشگرها و سایر تجهیزات را امکانپذیر میکند.
در سیستمهای مختلف، ساختار این ارتباط میتواند متفاوت باشد.
ترمینالها و اتصالات
ترمینالها محل اتصال سیمهای مختلف به تابلو فرمان هستند.
اگرچه ممکن است در نگاه اول ساده به نظر برسند، کیفیت نصب و اتصال آنها اهمیت زیادی دارد.
اتصال ضعیف یا شل شدن سیم میتواند باعث بروز خطاهای مقطعی شود؛ خطاهایی که تشخیص علت آنها گاهی از یک خرابی دائمی دشوارتر است.
مدار ایمنی تابلو فرمان آسانسور
مدار ایمنی آسانسور یکی از مهمترین بخشهای مرتبط با سیستم کنترل است.
پیش از اجرای برخی فرمانها، شرایط تعیینشده در طراحی آسانسور باید برقرار باشد. تابلو فرمان وضعیت ورودیهای مربوط را بررسی میکند و در صورت برقرار نبودن شرایط لازم، اجازه اجرای عادی حرکت صادر نمیشود.
این بخش ارتباط مستقیمی با ایمنی سیستم دارد و به همین دلیل دستکاری یا بایپس کردن مدارهای ایمنی برای حذف یک خطا میتواند خطرناک باشد.
عیبیابی این بخش باید بر اساس نقشه، مستندات سیستم و توسط فرد متخصص انجام شود.
انکودر در آسانسور چه کاربردی دارد؟
انکودر یکی از تجهیزاتی است که در بسیاری از سیستمهای آسانسور برای دریافت اطلاعات مربوط به حرکت استفاده میشود.
اطلاعات انکودر به سیستم کنترل کمک میکند وضعیت حرکت را دقیقتر تشخیص دهد.
نوع انکودر و نحوه ارتباط آن با سیستم به طراحی موتور و تابلو فرمان وابسته است.
در سیستمهایی که انکودر بخشی از معماری کنترل است، سازگاری بین موتور، انکودر و سیستم کنترل اهمیت زیادی دارد.
جعبه رویزیون چه ارتباطی با تابلو فرمان دارد؟
جعبه رویزیون معمولاً روی کابین آسانسور قرار میگیرد و بخشی از خود بدنه تابلو فرمان محسوب نمیشود.
با این حال، چون با سیستم کنترل و تجهیزات روی کابین در ارتباط است، شناخت نقش آن برای درک ساختار کلی فرمان آسانسور اهمیت دارد.
در زمان نصب، سرویس و عملیات رویزیون، بخشی از فرمانهای موردنیاز تکنسین از طریق این قسمت مدیریت میشوند.
انواع تابلو فرمان آسانسور
برای پاسخ به سؤال انواع تابلو فرمان آسانسور چیست باید توجه داشت که تابلوهای فرمان را میتوان از چند زاویه دستهبندی کرد.
یکی از کاربردیترین روشها، دستهبندی بر اساس نوع سیستم محرکه و شرایط نصب پروژه است.
تابلو فرمان آسانسور گیربکس چیست؟
تابلو فرمان گیربکس برای آسانسورهایی استفاده میشود که سیستم محرکه آنها از موتور گیربکسی بهره میبرد.
تابلو فرمان باید با مشخصات موتور و سایر تجهیزات پروژه سازگار باشد.
توان موتور تنها عامل مهم نیست. جریان نامی، سرعت، ظرفیت، تعداد توقفها و سایر مشخصات پروژه نیز باید هنگام انتخاب بررسی شوند.
بنابراین نمیتوان برای تمام موتورهای گیربکس یک تابلو فرمان واحد با تنظیمات ثابت در نظر گرفت.
تابلو فرمان آسانسور گیرلس چیست؟
در آسانسورهای گیرلس، موتور بدون مجموعه گیربکس متداول کار میکند.
تابلو فرمان گیرلس باید با مشخصات موتور، سیستم بازخورد و سایر تجهیزات پروژه هماهنگ باشد.
در این نوع سیستمها، اطلاعاتی مانند توان موتور، جریان، سرعت و نوع انکودر اهمیت زیادی دارند.
انتخاب یا تنظیم نادرست یکی از این بخشها میتواند روی عملکرد نهایی سیستم اثر بگذارد.
تابلو فرمان MRL چیست؟
MRL مخفف Machine Room Less و به معنی آسانسور بدون موتورخانه مستقل است.
یک نکته مهم این است که MRL بیشتر به معماری نصب آسانسور اشاره دارد تا اینکه صرفاً نام یک نوع خاص از برد کنترل باشد.
در پروژههای MRL، به دلیل نبود موتورخانه مستقل، نحوه جانمایی تجهیزات و دسترسی به آنها اهمیت بیشتری پیدا میکند.
به همین دلیل در انتخاب تابلو فرمان MRL باید علاوه بر مشخصات موتور و تجهیزات کنترلی، فضای نصب و شرایط دسترسی برای سرویس و نگهداری نیز بررسی شود.
تفاوت تابلو فرمان گیرلس و گیربکس چیست؟
یکی از سؤالهای رایج کاربران این است که تفاوت تابلو فرمان گیرلس و گیربکس چیست؟
تفاوت اصلی از نوع موتور و الزامات کنترلی هر سیستم ناشی میشود.
| معیار | سیستم گیربکس | سیستم گیرلس |
|---|---|---|
| نوع موتور | دارای مجموعه گیربکس | بدون گیربکس |
| انتخاب تابلو | بر اساس مشخصات موتور گیربکسی | بر اساس مشخصات موتور گیرلس |
| انکودر | وابسته به طراحی سیستم | در بسیاری از پروژهها اهمیت بیشتری دارد |
| پارامترهای انتخاب | توان، جریان، سرعت و مشخصات پروژه | توان، جریان، سرعت، انکودر و مشخصات پروژه |
| شرایط نصب | وابسته به معماری پروژه | قابل استفاده در پروژههای مختلف از جمله بسیاری از MRLها |
نکته مهم این است که «گیرلس» یا «گیربکس» بودن بهتنهایی برای انتخاب تابلو کافی نیست.
مشخصات کامل موتور و شرایط پروژه باید بررسی شوند.
تابلو فرمان آسانسور کجا نصب میشود؟
محل نصب تابلو فرمان به معماری آسانسور بستگی دارد.
در بسیاری از سیستمهای دارای موتورخانه، تابلو فرمان در موتورخانه و در محلی نصب میشود که امکان دسترسی مناسب برای راهاندازی، تنظیم و سرویس وجود داشته باشد.
اما در آسانسورهای MRL، به دلیل نبود موتورخانه مستقل، نحوه جانمایی تجهیزات متفاوت است.
در این پروژهها محل نصب باید با توجه به طراحی چاه، فضای موجود، نحوه دسترسی سرویسکار و سایر الزامات پروژه تعیین شود.
بنابراین برای سؤال تابلو فرمان آسانسور کجا نصب میشود؟ یک پاسخ ثابت برای تمام ساختمانها وجود ندارد.
چگونه تابلو فرمان آسانسور مناسب انتخاب کنیم؟
انتخاب تابلو فرمان نباید صرفاً بر اساس قیمت یا یک مشخصه فنی انجام شود.
برای انتخاب درست، مجموعهای از اطلاعات پروژه باید در کنار یکدیگر بررسی شوند.
نوع موتور
اولین مرحله مشخص کردن نوع موتور است.
باید بدانیم سیستم از موتور گیربکس استفاده میکند یا گیرلس.
این موضوع روی انتخاب تجهیزات و تنظیم سیستم کنترل اثر مستقیم دارد.
توان و جریان موتور
توان موتور یکی از مشخصات مهم است، اما نباید تنها معیار انتخاب باشد.
جریان نامی موتور نیز اهمیت زیادی دارد و باید در کنار سایر مشخصات بررسی شود.
دو موتور با توان اسمی مشابه الزاماً تمام ویژگیهای الکتریکی یکسانی ندارند.
سرعت آسانسور
سرعت نامی کابین یکی دیگر از پارامترهای مهم طراحی سیستم است.
تابلو فرمان و تجهیزات مرتبط باید متناسب با سرعت پروژه انتخاب و تنظیم شوند.
ظرفیت آسانسور
ظرفیت کابین روی طراحی کلی سیستم محرکه تأثیر میگذارد.
به همین دلیل ظرفیت آسانسور نیز یکی از اطلاعاتی است که هنگام انتخاب تابلو فرمان باید مشخص باشد.
تعداد توقفها
تعداد طبقات و توقفهای آسانسور روی معماری سیستم کنترل و تعداد ورودیها و خروجیهای موردنیاز تأثیر دارد.
در نتیجه تعداد توقفها باید از ابتدا مشخص شود.
نوع انکودر
در پروژههایی که انکودر در سیستم کنترل استفاده میشود، نوع آن باید مشخص باشد.
سازگاری انکودر با موتور و تجهیزات کنترلی اهمیت زیادی دارد.
نوع درب آسانسور
نوع درب و نحوه کنترل آن نیز باید در طراحی سیستم در نظر گرفته شود.
در بعضی پروژهها شرایط خاصی مانند وجود بیش از یک درب کابین وجود دارد که روی نحوه کنترل اثر میگذارد.
شرایط نصب
فضای موجود برای نصب تابلو در تمام پروژهها یکسان نیست.
این موضوع بهخصوص در پروژههای MRL یا ساختمانهایی با محدودیت فضا اهمیت بیشتری پیدا میکند.
مستندات و امکان عیبیابی
کیفیت یک سیستم کنترل فقط به عملکرد روز اول آن محدود نمیشود.
در طول عمر آسانسور، تکنسینها برای نصب، تنظیم، سرویس و رفع خطا به نقشهها و مستندات فنی نیاز دارند.
به همین دلیل دسترسی به مستندات مناسب و امکان تشخیص خطا از معیارهایی است که نباید در انتخاب نادیده گرفته شود.
بهترین تابلو فرمان آسانسور چه ویژگیهایی دارد؟
تابلو فرمان مناسب باید با مشخصات واقعی پروژه هماهنگ باشد.
مهمترین ویژگیهای یک انتخاب مناسب عبارتاند از:
- سازگاری با موتور
- سازگاری با تجهیزات جانبی
- عملکرد پایدار
- امکان عیبیابی مناسب
- طراحی متناسب با شرایط پروژه
- وجود مستندات فنی
- امکان سرویس و نگهداری منطقی
بنابراین تابلویی که برای یک آسانسور عملکرد بسیار مناسبی دارد، ممکن است انتخاب مناسبی برای پروژهای با موتور، ظرفیت یا شرایط نصب متفاوت نباشد.
بهترین تابلو فرمان، تابلویی است که برای همان پروژه درست انتخاب شده باشد.
تابلو فرمان چه نقشی در ایمنی آسانسور دارد؟
تابلو فرمان نقش مهمی در سیستم کنترلی آسانسور دارد، اما درست نیست که تمام ایمنی آسانسور را به این قطعه نسبت دهیم.
ایمنی آسانسور نتیجه عملکرد هماهنگ مجموعهای از اجزای مکانیکی، الکتریکی و کنترلی است.
تابلو فرمان وضعیت برخی ورودیهای مرتبط با ایمنی را بررسی میکند و در صورت برقرار نبودن شرایط لازم، نباید فرمان عادی حرکت صادر شود.
در کنار سیستم کنترل، تجهیزاتی مانند قفل دربها، ترمز، گاورنر و سایر بخشهای ایمنی نیز نقش مشخص خود را دارند.
بهتر است ایمنی آسانسور را یک سیستم چندلایه در نظر بگیریم، نه عملکرد یک قطعه واحد.
علائم خرابی تابلو فرمان آسانسور چیست؟
وقتی آسانسور درست کار نمیکند، اولین حدس بعضی افراد این است که «تابلو فرمان خراب شده است».
اما واقعیت این است که هر مشکل آسانسور الزاماً از تابلو فرمان نیست.
اختلال در سیمکشی، سنسورها، درب، موتور، انکودر، تغذیه یا سایر تجهیزات نیز میتواند علائمی مشابه خرابی تابلو ایجاد کند.
برخی نشانههایی که نیازمند بررسی تخصصی هستند عبارتاند از:
- سیستم روشن است اما فرمان حرکت اجرا نمیشود
- آسانسور بهصورت مکرر خطا میدهد
- عملکرد سیستم بهطور مقطعی قطع میشود
- موقعیت کابین بهدرستی تشخیص داده نمیشود
- توقف کابین در طبقه مناسب نیست
- فرمان درب بهدرستی اجرا نمیشود
- خطای مرتبط با یکی از ورودیها یا تجهیزات متصل ثبت میشود
- آثار غیرعادی مانند داغشدگی یا آسیب ظاهری روی تجهیزات دیده میشود
وجود یکی از این علائم بهتنهایی ثابت نمیکند که برد اصلی خراب شده است.
برای عیبیابی باید وضعیت سیستم مرحلهبهمرحله بررسی شود.
علت خرابی تابلو فرمان آسانسور چیست؟
خرابی یا اختلال در تابلو فرمان میتواند دلایل مختلفی داشته باشد.
برخی عوامل متداول عبارتاند از:
نوسانات و مشکلات تغذیه: شرایط نامناسب برق میتواند روی تجهیزات الکترونیکی اثر بگذارد.
گرمای بیش از حد: تهویه نامناسب و بالا رفتن دمای محیط میتواند عمر تجهیزات را کاهش دهد.
گردوغبار و آلودگی: تجمع گردوغبار میتواند روی عملکرد و خنککاری قطعات اثر منفی داشته باشد.
رطوبت: محیط مرطوب برای تجهیزات الکترونیکی مناسب نیست.
اتصالات نامناسب: شل شدن ترمینالها یا اتصال ضعیف ممکن است باعث خطاهای مقطعی شود.
فرسودگی قطعات: تجهیزات الکتریکی و الکترونیکی نیز عمر مفید مشخصی دارند.
تنظیمات نامناسب: تغییر نادرست پارامترهای سیستم میتواند موجب اختلال در عملکرد شود.
به همین دلیل تشخیص علت خرابی باید قبل از تعویض قطعات انجام شود.
آیا تابلو فرمان آسانسور قابل تعمیر است؟
در بسیاری از موارد، بله.
اما پاسخ دقیق به این سؤال به نوع خرابی بستگی دارد.
ممکن است مشکل مربوط به یک اتصال، منبع تغذیه، قطعه حفاظتی یا یکی از بردها باشد. بعضی خرابیها قابل تعمیر هستند و در برخی شرایط تعویض قطعه راهکار منطقیتری است.
نکته اصلی این است که تعمیر تابلو فرمان آسانسور باید بعد از عیبیابی دقیق انجام شود.
تعویض تصادفی برد یا قطعات بدون شناخت علت اصلی ممکن است هزینه ایجاد کند اما مشکل را برطرف نکند.
همچنین مدارهای ایمنی یا تنظیمات ناشناخته نباید برای رفع موقت خطا دستکاری شوند.
سرویس و نگهداری تابلو فرمان آسانسور
نگهداری مناسب میتواند در کاهش بسیاری از مشکلات سیستم کنترل مؤثر باشد.
در سرویسهای دورهای بهتر است وضعیت کلی تابلو و شرایط محیطی آن بررسی شود.
مواردی مانند گردوغبار، دمای محیط، تهویه، وضعیت اتصالات و علائم داغشدگی اهمیت دارند.
ترمینالها و سیمها نیز باید از نظر شل شدن یا آسیب احتمالی بررسی شوند.
در صورت وجود فن یا تجهیزات خنککننده، عملکرد صحیح آنها نیز اهمیت دارد.
علاوه بر این، خطاهای ثبتشده در سیستم میتوانند اطلاعات مفیدی درباره مشکلات مقطعی ارائه دهند.
تغییر پارامترهای کنترلی نیز باید فقط در صورت نیاز و با آگاهی از تأثیر هر تنظیم انجام شود.
قیمت تابلو فرمان آسانسور به چه عواملی بستگی دارد؟
قیمت تابلو فرمان برای تمام پروژهها یکسان نیست.
چند عامل میتوانند روی قیمت نهایی تأثیر بگذارند:
- نوع موتور
- مشخصات الکتریکی موتور
- نوع سیستم کنترل
- تعداد توقفها
- تجهیزات موردنیاز پروژه
- گیرلس یا گیربکس بودن سیستم
- MRL بودن پروژه
- تجهیزات جانبی
- امکانات و قابلیتهای کنترلی
- شرایط خاص نصب
بنابراین مقایسه قیمت دو تابلو فرمان بدون بررسی مشخصات فنی آنها میتواند گمراهکننده باشد.
برای مقایسه درست، ابتدا باید مشخص شود هر تابلو برای چه نوع پروژه و با چه مشخصاتی طراحی شده است.
آیا تابلو فرمان روی کیفیت حرکت آسانسور تأثیر دارد؟
بله، اما کیفیت حرکت فقط به تابلو فرمان وابسته نیست.
عملکرد کنترلر، سازگاری موتور، تنظیم سیستم، وضعیت مکانیکی آسانسور، سیستم موقعیتیابی و نصب صحیح تجهیزات همگی میتوانند روی نحوه حرکت و توقف کابین تأثیر داشته باشند.
به همین دلیل اگر آسانسور در شروع حرکت، توقف یا تراز طبقه مشکل دارد، نباید بدون بررسی سایر اجزا نتیجه گرفت که مشکل حتماً از تابلو فرمان است.
آیا میتوان هر تابلو فرمانی را روی هر آسانسوری نصب کرد؟
خیر.
تابلو فرمان باید با مشخصات فنی آسانسور سازگار باشد.
نوع موتور، توان و جریان، سرعت، نوع انکودر، تعداد توقفها، نوع درب و شرایط پروژه از جمله پارامترهایی هستند که باید بررسی شوند.
بنابراین تعویض تابلو فرمان بدون تطبیق مشخصات سیستم میتواند باعث ناسازگاری تجهیزات یا ایجاد مشکل در راهاندازی شود.
جمعبندی
تابلو فرمان آسانسور مرکز کنترل و هماهنگی عملکرد بخشهای مختلف آسانسور است.
این سیستم درخواستهای ثبتشده توسط کاربران را دریافت میکند، موقعیت و وضعیت آسانسور را بررسی میکند و بر اساس شرایط موجود، فرمان مناسب برای حرکت، توقف، درب و سایر تجهیزات مرتبط را صادر میکند.
برد اصلی یا کنترلر، بخش کنترل موتور، کنتاکتورها و رلهها، منبع تغذیه، تجهیزات حفاظتی، ورودی و خروجیها و ترمینالها از مهمترین اجزای تابلو فرمان آسانسور به شمار میروند.
از نظر کاربرد نیز تابلوهای فرمان میتوانند برای سیستمهای گیربکس، گیرلس و پروژههای MRL طراحی یا انتخاب شوند.
در زمان انتخاب تابلو نباید فقط به قیمت یا توان موتور توجه کرد. نوع موتور، جریان، سرعت، ظرفیت، تعداد توقفها، انکودر، شرایط نصب و مستندات فنی نیز باید در تصمیمگیری در نظر گرفته شوند.
در نهایت، عملکرد مناسب تابلو فرمان زمانی حاصل میشود که تجهیزات مختلف آسانسور بهدرستی انتخاب، نصب و با یکدیگر هماهنگ شده باشند.
سوالات متداول درباره تابلو فرمان آسانسور
در این بخش به رایجترین سوالات درباره تابلو فرمان آسانسور پاسخ میدهیم؛ از نحوه عملکرد و اجزای اصلی گرفته تا محل نصب، تفاوت مدلهای مختلف، خرابیهای رایج و نکات مهم در انتخاب تابلو فرمان مناسب.
تابلو فرمان آسانسور چیست؟
تابلو فرمان مرکز کنترل آسانسور است. این سیستم اطلاعات بخشهای مختلف را دریافت و پردازش میکند و فرمان لازم برای حرکت، توقف، کنترل درب و سایر عملکردهای مرتبط را صادر میکند.
وظیفه تابلو فرمان آسانسور چیست؟
وظیفه اصلی آن پردازش درخواستهای کاربران، تشخیص وضعیت آسانسور و ایجاد هماهنگی میان تجهیزات مختلف سیستم است.
اجزای تابلو فرمان آسانسور چیست؟
کنترلر یا برد اصلی، بخش کنترل موتور، کنتاکتورها و رلهها، منبع تغذیه، تجهیزات حفاظتی، ورودی و خروجیها و ترمینالها از اجزای متداول تابلو فرمان هستند.
تابلو فرمان آسانسور چگونه کار میکند؟
پس از دریافت درخواست، کنترلر موقعیت کابین و شرایط لازم برای حرکت را بررسی میکند. سپس فرمان حرکت صادر شده و سیستم تا رسیدن کابین به مقصد، اطلاعات موقعیت را پردازش میکند. بعد از توقف صحیح، فرمان مربوط به درب صادر میشود.
تابلو فرمان آسانسور کجا نصب میشود؟
در آسانسورهای دارای موتورخانه معمولاً تابلو فرمان در موتورخانه نصب میشود. در پروژههای MRL محل نصب بر اساس طراحی ساختمان و نحوه دسترسی به تجهیزات تعیین میشود.
تفاوت تابلو فرمان گیرلس و گیربکس چیست؟
تفاوت اصلی به نوع موتور و نیازهای کنترلی سیستم مربوط میشود. هر تابلو باید متناسب با مشخصات موتور و تجهیزات همان پروژه انتخاب شود.
تابلو فرمان MRL چیست؟
تابلو فرمان MRL برای پروژههایی که نیازمند تابلو فرمان آسانسور بدون موتورخانه مستقل مورد استفاده قرار میگیرد. در این پروژهها فضای نصب و نحوه دسترسی به تجهیزات اهمیت بیشتری دارد.
چگونه تابلو فرمان مناسب آسانسور را انتخاب کنیم؟
نوع موتور، توان و جریان، سرعت، ظرفیت، تعداد توقفها، نوع انکودر، سیستم درب و شرایط نصب از مهمترین اطلاعاتی هستند که باید قبل از انتخاب بررسی شوند.
علائم خرابی تابلو فرمان آسانسور چیست؟
خطاهای مکرر، اجرا نشدن بعضی فرمانها، مشکلات تشخیص موقعیت یا اختلال در عملکرد میتوانند نیازمند بررسی سیستم کنترل باشند. با این حال، این علائم الزاماً به معنی خرابی خود تابلو فرمان نیستند.
آیا تابلو فرمان آسانسور قابل تعمیر است؟
بسیاری از خرابیها قابل تعمیر هستند، اما ابتدا باید علت دقیق مشکل مشخص شود. تعمیر باید بر اساس عیبیابی صحیح و توسط فرد متخصص انجام شود.
قیمت تابلو فرمان آسانسور چقدر است؟
قیمت به نوع موتور، مشخصات پروژه، تعداد توقفها، تجهیزات موردنیاز و امکانات سیستم بستگی دارد؛ بنابراین بدون مشخصات فنی پروژه نمیتوان قیمت واحدی برای همه تابلوها تعیین کرد.
